FSX Ayarları: Weather

Weather ayarları FSX içindeki hava durumu ile ilgili görünümleri ayarlamamızı sağlar. Yani bulutların görünümü, yoğunluğu ve kapsama alanı bu ayarlar doğrultusunda şekillenir. Bulutlar, FSX'in görselliği üzerinde büyük bir etkiye sahiptirler ancak bunun ağır bir bedeli vardır. Çünkü bulutlar yüzünden performansta büyük oranda düşüşler meydana gelebilir (10 fps yada daha fazla). Bulutların kapsama alanı ve yoğunluğu arttıkça sisteme binen yük de bir o kadar artacaktır. Bu bölümde temel olarak iki ayar vardır : bunlardan biri bulutların kapsama menzilini, diğeri ise yoğunluğunu belirler.

Bulutlar söz konusu olduğunda, farklı model ve marka ekran kartları farklı performanslar sergileyebiliyor. Bu nedenle bulutlar ile ilgili ayarları deneme yanılma yoluyla keşfetmek gerekiyor. Yeni nesil ve son derece güçlü ekran kartları bile FSX bulutlarını çizerken çuvallayabiliyor (suç tamamen FSX'in). Şahsen, farklı farklı ekran kartlarında performans testleri gerçekleştirmedim ama okuduğum bazı yazılarda, eski kartlarının daha iyi performans verdiğini iddia eden kullanıcılara denk geldim. Aslına bakarsanız bu çok da şaşırtıcı değil zira FSX icat olunduğundan beri donanım desteğinde bir iyileştirme göremedik, göremeyeceğiz de.

Bundan önceki yazılarda değindiğim ayarları gerçekleştirdikten sonra kalan performansımızı bulutlara ayırabiliriz. Bunu en sona bırakmak daha iyi çünkü burada performans ve görsellik ayarları ile oynayabilecek epey bir yerimiz var. Bizim için en uygun olan ayarı bulabilmek için önce en düşük ayardan başlayıp kademeli olarak artırabiliriz. Görselliğin ve performansın optimum noktasını yakaladığınızı düşündüğünüz yerde ayarlamayı bırakabiliriz. Sisteminize güveniyorsanız, en yüksek ayarlardan azaltarak da gidebilirsiniz. Eğer sisteminiz FSX için çok yetersiz ise bulutlara hiç bulaşmayıp "simple clouds" seçip görsellikten tümden feragat etmelisiniz.

Optimum (görsellik/performans bir arada) bulut ayarını bulabilmek için, uçuş yüklendikten sonra "Ctrl + Z" tuşlarına birlikte 2 kez basarak "Frame Rate" göstergesini sol üst köşede görünür hale getirmeliyiz. Böylece saniye başına gösterilen kare sayısını takip edebiliriz. Ayarlarımızın ne kadar etki ettiğini görebilmenin yegâne yolu budur. Ayrıca "Weather" ayarlarından bol bulutlu hatta mümkünse yağmurlu, fırtınalı bir hava seçmeliyiz zira bulutsuz açık bir havada sistem performansının zorlanacağını sanmıyorum. Alternatif olarak sitesinden Fraps adlı programı indirip kullanabilirsiniz. Fraps'ın benchmark özelliği sayesinde ekranın bir köşesinde anlık saniye başına gösterilen kare değerinizi görebilirsiniz. Fraps'ı www.fraps.com web adresinden indirebilirsiniz. Bu program, esas itibarı ile DirectX ile çalışan tüm programlarda uygulama içi görüntüleri video olarak kaydetmemizi sağlar. Belki bir başka blogda bu konuya daha detaylı değinebilirim.

Visual settings


Cloud detail (Bulut Detayı): İki seçeneğimiz var. Birincisi,"Simple Clouds (Basitleştirilmiş bulutlar)", ikincisi ise "Detailed Clouds (Detaylı bulutlar)". Eğer "Simple clouds" seçerseniz emin olun ki performansınız şaha kalkabilir ancak gördüğünüz şey, gerçek bulutlar yerine basit beyaz gölgeler olacaktır. Detailed clouds seçilirse, gerçek görünümlü bulutları görebileceğiz. Altta yer alan kayar çubuk, detaylı bulutların yoğunluğunu belirlememizi sağlamaktadır. Bulut yoğunluğunun performansa ciddi etkisi vardır. "Middle" herkesi tatmin edebilecek bir ayar. Bulut detayını ayarlamaya başlamadan önce kapsama alanını (cloud draw distance) en düşük seviyesine getirelim ki bulut detayının performansa etkisi daha net belli olsun. "Middle" da sorun yaşıyorsanız en düşük ayarı "Low" seçmeliyiz halen sorun yaşıyorsak durum vahim demektir ve "Simple clouds'a" geçmekten başka çare olmayabilir.

"Hava yağışlı iken "cloud coverage density" önem kazanmaktadır. Orta ve düşük ayarlarda bulutlar seyreltildiği için görsellik tatmin edici olabilir ancak, yağmurlar yaz yağmuruna benzer, gökyüzü mavi ve parçalı bulutlu iken yağmur biraz garip gelebilir bu durumda yoğunluğu artırıp "maximum" ayarına getirmek isteyebilirsiniz."

Simple Clouds

Detailed Clouds

Cloud draw distance (Bulut çizim mesafesi): Bulutla kaplanacak alanın menzilini belirlemek için kullanılıyor. Buradaki mesafe mil/km cinsinden ifade ediliyor. Kapsama menzili arttıkça performansa negatif etkisi de o derece yüksek olacaktır. Ayar çubuğunda en düşük menzil 60 mil. Başta 60 mil yeterli gibi durabilir, ama uçağımızla yüksek irtifalara çıktığımızda, görüş mesafesi de iyi ise bulutların bittiği yerden yeri görmek gözümüze biraz garip gelebiliyor. İmkânımız elverdiğince bunu yükseltebiliriz. Performans sorun oluyorsa yapacak bir şey yok 60 da kalabilir.

Real Environmental Extreme (REX) gibi bir eklenti ile bulutlar görsel bir şölene dönüşebilir. REX ile FSX'in stok bulutları yerine 4096x4096 HD (Yüksek çözünürlüklü) bulutlar eklemek mümkündür. REX 512x512, 1024x1024, 2048x2048 çözünürlükte bulutlar yüklemenize de izin verir ki bu çözünürlükleri de deneyerek göz zevkinize ve performansınıza uygun bir ayar bulabilirsiniz. Bulut çözünürlüğünün performansa göz ardı edilemeyecek bir etkisi vardır. Ekran kartının belleği azsa sorun çıkarabilir. HD bulutlarda sorun yaşarsanız 1024x1024 yada daha düşük çözünürlükleri deneyebilirsiniz.

Draw distance, cloud detail ve REX'in çözünürlükleri ile farklı kombinasyonlarda performansa ince ayar vermek mümkün. Örneğin ben aşağıdaki resimde olan ayarları kullanıyorum ve REX bulutlarımda 1024x1024 (bkz. yukarıda "Detailed Clouds" başlıklı resim, bence gayet yeterli). Bu sayede nispeten güzel ekran görüntüleri yakalayabiliyorum ve performansımda memnun edici seviyelerde.

Thermal visualization: Performansla bir alakası olmayan bu ayar bize daha çok planör kullanırken gerekebilir. Yerden yükselen hava akımlarını bir şema ile görselleştirmektedir. Bu sayede planör pilotu hava akımlarını yakayabilir.

Schematic Thermal

Simulation settings: Yine bu ayarında grafik performansına bir etkisi yok. Ancak başka bir sorunu çözmeye faydası var.

FSX gökyüzünü surface, lower, middle, upper (yüzey, alçak, orta, yukarı) şeklinde katman katman bölmektedir. "Download winds aloft data with real-world weather" seçeneğinin yanındaki kutuyu işaretlersek bu katmanların rüzgar hızları gerçek hava durumu raporlarına göre belirlenir. Tabiki bunun geçerli olabilmesi için FSX ayarlarında en baştan "World" ana menüsüdeki "Weather" bölümünden "Real World Weather" seçilmiş olmalıdır.

"Disable turbulance and thermal effects on aircraft" (Uçağa etki eden türbülans ve termal hava akımlarını devre dışı bırak) Seçeneğin adı üstünde, türbülans ve hava akımlarının etkilerini devre dışı bırakır. İlk başta türbülans ve hava akımlarını devre dışı bırakmak fikri gerçekçiliğe ters düşüyormuş gibi düşünülebilir ama burada bilmemiz gereken önemli bir ayrıntı var. Birçok FSX pilotu uçuşu sırasında uçağının aniden burnunu diktiğini, otomatik pilotun sapıttığını yada benzeri olayları yaşadıklarını söylerler. Eğer sizde benzer deneyimler yaşamışsanız bir de bu ayarı kapatıp deneyin. Kapatmak için aslında açmamız lazım yani seçeneğe bir işaret konduralım.

FSX hava durumunu dikeyde blok, yatayda ise katman katman işler. Bu bloklar arası geçişlerde yumuşak bir geçiş garanti etmez. Uçağımız bir bloktan diğerine geçerken yada hava durumu güncellendiğinde rüzgâr yönünde ve şiddetindeki farklılık, türbulans vb. garip hareketlere neden olabilir. FSUIPC adlı programın ticari versiyonunda bu geçişleri yumuşatmak için "winds" sekmesi altında bir kaç ayar bulunmakta. Çok mükemmel bir çözüm sağlayamasa da bu etkiyi az biraz azaltabiliyor. Şu bir gerçek ki bu durum FSX'in çözülmemiş ciddi bir sorunu ve eksiği, FSUIPC desteği ile bile kurtardığını söyleyemem.